G Kuvveti Ne Anlama Gelir?

G kuvvetini (Gravational) herhangi bir kütleye belirli bir durumda etki eden hızlanma olarak tarif edilebilmek mümkündür. G kuvveti esasen bir misnomer olması nedeni ile kütle çekimini değil hızlanmayı tarif eder. Akselerometre ile ölçülen bu kuvvet, herhangi cismin fark etmeyen bir yönde, maruz kaldığı bir kuvvet sayesinde hızlanarak veya yavaşlayarak kendi ağırlığını üretmesi şeklinde örneklenebilir. Hepimiz çaycını tepsisini nasıl döndürebildiğini merak ederiz. İşte tepsinin dönmesini sağlayan gizem g kuvvetinde yatmaktadır. Yine aynı şekilde Formula 1 pilotlarının maruz kaldıkları dönme şiddeti de de g kuvvetidir.  

G Kuvveti Nerelerde Oluşur?

Birçok kişinin sadece pilotların maruz kaldığını düşündüğü bu kuvvet, aslında günlük yaşantımızın çoğu anında karşımıza çıkmaktadır. Oyun parklarındaki hızlı oyuncaklarda ya da çarpışan otomobillerde maruz kaldığımız kuvvet bunlara örnek olarak gösterilebilir. Daha kolay bir örnekle  aniden frenleyen bir otomobilin içindeki kişilerin yaşadıklarını düşünebiliriz.  Sanılanın aksine bu kuvvet yalnızca pilotları etkisi altına almaz.

Normalde G Kuvveti Kaç Olur?

Doğru bir hatta değişmeyen hızla ilerlemekte olan veya hareketsiz bir cismin maruz kaldığı g kuvveti +1’dir. Bu oranın örneğin iki G’ye çıkması ihtimalinde insanın vücuduna etki eden güç iki kat artar ve her bir G artışında maruz kalınan G de aynı oranda yükselir. Bu nedenle bu kuvvet arttıkça nesneler üzerindeki gerilim artar. Yüksek oranlara ulaştığında bu kuvvetin etkileri yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Vücudun maruz kaldığı kuvvet arttıkça baş dönmesi ve ağırlaşma gibi istenmeyen durumlar ortaya çıkar. Bu sebeple etkiyi önleyebilmek için, örneğin oyun parklarındaki oyuncaklar dört g’yi geçmezler. Dikey eksendeki artı 4 g’den yüksek g’lerde kan insanın beyninden aşağıya doğru hareketlenmeye başlar. Bu durum oksijen yetersizliği görme kaybına ve daha sonraki aşamalarda ise öncelikle greyout’a (görüşün kısmî kararması) ve en üst seviyede de blackout’a (bilinç kaybı) neden olur.

G Kuvveti Limitimiz Kaçtır?

Araştırma sonuçlarına göre bir insanın yüksek süre ile dayanabileceği G Kuvveti’nin ölçüsü 5 birimidir. Bu etkinin daha uzun sürmesi durumunda ise sonuç kaçınılmaz olarak ölüm olacaktır. Profesyonel pilotlar bu baskının daha yüksek seviyelerine çıktıkları için G Suit adı ile bilinen özel giysiler kullanırlar. Bu giysi, savaş pilotlarının 9 G’e kadar dayanmalarına olanak sağlar.
Negatif g, pozitif g’nin tersi yönde (ayaktan başa doğru) etki eden g kuvvetidir. Örneğin uçuş esnasında pilotlar lövyeyi aniden ileri yönlendirip, bu şekilde sabit tutarsa pilotun vücudunda bulunan kan hızla başa doğru hareket etmeye başlar. Aşırı düzeyde negatif g ihtimalinde ise alt göz kapakları yukarı doğru hareket ederek, redout (görüşün kırmızılaşması) durumunu ortaya çıkartır. İnsanın pozitif değer g limiti 9-10’lara kadar ulaşsa da negatif değerlerde bu limit -3, -3,5 civarındadır.
G Kuvveti’nin fazlası kadar az oluşu da bireyler için tehlikelidir. Dünyanın dönüşünden kaynaklı sebeple sürekli olarak etkisine maruz kaldığımız G kuvvetinin, bir G’nin altına düşmesi ihtimalinde, bunun uzun süre devam etmesi bir süre sonra da olsa, insanların yaşamsal fonksiyonları riske atacaktır. Bu duruma en güzel örnek, astronotlar üzerinden gösterilebilir. Uzayda uzun süre boyunca duran astronotlar, düşük G Kuvveti nedeni ile metabolik anlamda güçsüzlük yaşamaya başlıyorlar. Bunun sebebi ise kasların zayıflaması ve kemikler arasındaki boşlukların artması olarak gösteriliyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir